اسکیزوفرنی یک اختلال روانی مزمن و پیچیده است که بر تفکر، احساس و رفتار فرد تأثیر میگذارد و معمولاً با توهم، هذیان و اختلال در عملکرد اجتماعی همراه است. این بیماری نیازمند تشخیص دقیق توسط روانپزشک و مدیریت طولانیمدت با دارو و رواندرمانی است.
🔹 تعریف
– اسکیزوفرنی (Schizophrenia) یکی از شناختهشدهترین اختلالات روانپریشی است.
– فرد مبتلا معمولاً ارتباط خود با واقعیت را از دست میدهد و دچار توهم (اغلب شنیداری)، هذیان و اختلال در تفکر و گفتار میشود.
– این بیماری با چند شخصیتی بودن تفاوت دارد؛ اسکیزوفرنی به معنای وجود شخصیتهای متعدد نیست، بلکه اختلالی در ادراک و شناخت است.
🔹 شیوع و زمان شروع
– آغاز بیماری معمولاً بین سنین 16 تا 30 سالگی رخ میدهد.
– حدود 1٪ جمعیت جهان به این اختلال مبتلا هستند.
– بیماری اغلب مزمن است و نیاز به مراقبت مادامالعمر دارد.
🔹 علل و عوامل خطر
– ژنتیک: سابقه خانوادگی ابتلا احتمال را افزایش میدهد.
– محیط: مشکلات دوران بارداری، استرسهای شدید کودکی، مصرف مواد (بهویژه ماریجوآنا در نوجوانی).
– عوامل زیستی: تغییرات در ساختار و عملکرد مغز، عدم تعادل انتقالدهندههای عصبی مانند دوپامین.
🔹 انواع اسکیزوفرنی
– پارانوئید: غالب بودن هذیانهای تعقیب یا توهمهای شنیداری.
– کاتاتونیک: اختلال شدید در حرکت و رفتار.
– نامنظم (Disorganized): گفتار و رفتار بسیار آشفته.
– باقیمانده (Residual): علائم خفیف پس از دورههای شدید.
🔹 روشهای تشخیص
– بر اساس مصاحبه بالینی، مشاهده رفتار و گزارش اطرافیان.
– استفاده از معیارهای DSM-5 برای افتراق از سایر اختلالات روانی مانند اختلال دوقطبی یا سوءمصرف مواد.
🔹 درمان و مدیریت
– داروها: داروهای ضدروانپریشی (Antipsychotics) برای کنترل توهم و هذیان.
– رواندرمانی: آموزش مهارتهای اجتماعی، درمان شناختی-رفتاری.
– توانبخشی اجتماعی و شغلی: کمک به بازگشت فرد به زندگی روزمره.
– حمایت خانواده: نقش کلیدی در کاهش عود بیماری.
🔹 عوارض و پیامدها
– افزایش خطر خودکشی و مشکلات جسمی مانند بیماریهای قلبی-عروقی.
– کاهش کیفیت زندگی و مشکلات در روابط اجتماعی و شغلی.
در آخر اسکیزوفرنی یک بیماری روانی جدی اما قابل مدیریت است. تشخیص زودهنگام، درمان دارویی منظم و حمایت اجتماعی میتواند کیفیت زندگی بیماران را بهطور چشمگیری بهبود بخشد. این اختلال نیازمند نگاه علمی و انسانی است تا از انگزنی و تبعیض جلوگیری شود.
