🧠 تعریف بیماری دوقطبی
– نامهای دیگر: افسردگی-شیدایی، مانیا-افسردگی.
– ماهیت: اختلال خلقی که باعث تغییرات شدید در انرژی، احساسات و رفتار فرد میشود.
– شروع بیماری: معمولاً در جوانی، حدود ۲۰ تا ۳۰ سالگی.
– شیوع: حدود ۱ تا ۳ درصد جمعیت جهان مبتلا هستند.
🔹 انواع اختلال دوقطبی
– نوع ۱: وجود حداقل یک دوره شیدایی کامل (مانیا) همراه با افسردگی.
– نوع ۲: وجود دورههای افسردگی شدید و هیپومانیا (شیدایی خفیف).
– سایر انواع: شامل اختلالات طیفی با شدت کمتر یا ترکیبی.
🔹 علائم اصلی
دوره افسردگی
– غم شدید و ناامیدی
– بیانگیزگی و کاهش علاقه به فعالیتها
– اختلال خواب و اشتها
– خستگی و بیحالی
– افکار خودکشی یا بیارزشی
دوره شیدایی (مانیا/هیپومانیا)
– انرژی و فعالیت بیش از حد
– خوشبینی افراطی و خودبزرگبینی
– کاهش نیاز به خواب
– تصمیمات پرخطر (خرج زیاد، روابط بیمحابا)
– تحریکپذیری و گاهی پرخاشگری
🔹 علل و عوامل خطر
– ژنتیک: حدود ۷۰–۹۰٪ خطر ابتلا ناشی از عوامل ژنتیکی است.
– محیط: فشار روانی طولانیمدت، کودکآزاری، مصرف مواد مخدر.
– مغز و شیمی عصبی: تغییر در انتقالدهندههای عصبی مانند دوپامین و سروتونین.
🔹 درمان
– داروها: تثبیتکنندههای خلق (مثل لیتیم، والپروات)، داروهای ضدروانپریشی، داروهای ضدافسردگی.
– رواندرمانی: درمان شناختی-رفتاری (CBT)، خانوادهدرمانی، آموزش مهارتهای مقابلهای.
– سبک زندگی: خواب منظم، ورزش، پرهیز از مصرف مواد، مدیریت استرس.
– پیگیری بلندمدت: چون بیماری مزمن است، درمان باید مداوم و تحت نظر پزشک باشد.
✨ جمعبندی
اختلال دوقطبی یک بیماری روانی جدی اما قابل کنترل است. فرد مبتلا ممکن است بین دو قطب افسردگی و شیدایی نوسان کند. تشخیص زودهنگام و درمان ترکیبی (دارو + رواندرمانی + سبک زندگی سالم) میتواند کیفیت زندگی بیمار را بهطور چشمگیری بهبود دهد.
